Cukrzyca – rozpoznanie i leczenie cukrzycy typu 1 oraz typu 2

Cukrzyca jest chorobą polegającą na przewlekłym utrzymywaniu się podwyższonego stężenia glukozy we krwi, czyli hiperglikemii. Przyczyny hiperglikemii mogą być różne i z tego względu rozróżnia się różne typy cukrzycy. Mogą polegać na bezwzględnym niedoborze insuliny w organizmie, lub przeciwnie, na nadmiernej produkcji insuliny w trzustce, ale z towarzyszącą obniżoną wrażliwością tkanek na jej działanie – tak zwany hiperinsulinizm z insulinoopornością. Jedyną dopuszczalną w Polsce metodą diagnostyki cukrzycy jest oznaczanie stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej, nie uznaje się za podstawę do rozpoznania choroby pomiarów glukometrem ani oznaczeń glikowanej hemoglobiny (HbA1c), choć nie jest wykluczone, że w najbliższych latach oznaczenia HbA1c będą używane do celów diagnostycznych. Do rozpoznania cukrzycy niezbędne są udokumentowane dwa oznaczenia glukozy na czczo powyżej 125 mg/dl lub stwierdzenie w drugiej godzinie testu doustnego obciążenia 75 gramów glukozy wartości powyżej 199 mg/dl. Cukrzycę można też rozpoznać na podstawie pojedynczego pomiaru w dowolnej porze dnia (tzw. glikemia przygodna) o wartości powyżej 199 mg/dl, jeżeli towarzyszą temu objawy hiperglikemii, takie jak zwiększone pragnienie, zwiększone wydalanie moczu, chudnięcie, senność. Świeżo rozpoznanej cukrzycy nie zawsze towarzyszą objawy, ich brak nie zaprzecza istnienia choroby. Inne graniczne wartości glikemii stosuje się do rozpoznawania cukrzycy ciążowej.

Przeczytaj: Nowoczesna fizjoterapia a system opieki zdrowotnej w Polsce

Test doustnego obciążenia glukozą (OGTT)

Bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie się do testu doustnego obciążenia glukozą (obecnie najważniejszego narzędzia diagnostyki) – pacjent w dniach poprzedzających test nie powinien stosować diety cukrzycowej, w dniu testu zgłasza się na czczo, po przynajmniej 8 godzinnej przerwie w spożywaniu posiłków, ale nie dłuższej niż 14 godzin. Po pierwszym pobraniu krwi otrzymuje do wypicia roztwór 75 g glukozy, w przypadku trudności z przełykaniem roztworu możliwe jest dodanie kilku kropel soku z cytryny. Kolejne dwie godziny testu należy spędzić w pozycji siedzącej, dobrym pomysłem jest zabranie ze sobą książki do czytania. Kobiety w ciąży mają pobieraną krew godzinę i dwie godziny po wypiciu glukozy, pozostałe osoby tylko 2 godziny po wypiciu. Po zakończeniu testu dobrze jest spożyć posiłek węglowodanowy w celu uniknięcia reaktywnego spadku poziomu glikemii i objawów niedocukrzenia. Interpretacji testu dokonuje lekarz.

Cukrzyca typu 2 – ryzyko wystąpienia

cukrzyca typu 1 i 2Najczęstszą postacią choroby jest cukrzyca typu 2 (niewłaściwie czasem nazywana przez pacjentów cukrzycą starczą lub typu B), w Polsce szacuje się liczbę chorych na ok. 3 mln, liczba chorych stale rośnie. Głównym czynnikiem ryzyka jest zwiększona masa ciała, w szczególności otyłość brzuszna odpowiedzialna za powstawanie oporności na insulinę (w Polsce ok. 35% osób z nadwagą i ok. 20% osób z otyłością), ponadto czynniki genetyczne. Ryzyko rozwinięcia w ciągu życia cukrzycy typu 2 u osoby, u której w rodzinie nie występowała cukrzyca, wynosi około 8-9%, jeżeli jeden z rodziców choruje na cukrzycę – wzrasta do 15-18%, jeżeli dwoje rodziców choruje na cukrzycę – ryzyko rozwinięcia u potomstwa wynosi ok. 75%. Z innych czynników ryzyka wymienić można przebytą cukrzycę ciążową, urodzenie dziecka o masie powyżej 4 kg, rozpoznanie zespołu policystycznych jajników, małą aktywność ruchową, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca i dyslipidemię. Zanim dojdzie do rozpoznania cukrzycy, często przez wiele lat utrzymuje się podwyższona wartość glukozy na czczo lub w teście doustnego obciążenia glukozą. Takie podwyższone wartości nie spełniające jeszcze kryteriów cukrzycy nazywane są stanem przedcukrzycowym. Stan przedcukrzycowy wymaga wprowadzenia leczenia dietą, wysiłkiem fizycznym oraz u niektórych pacjentów leczenia farmakologicznego w celu zmniejszenia ryzyka przejścia w cukrzycę i zmniejszenia ryzyka uszkodzenia serca i naczyń krwionośnych – możliwego u osób z nieprawidłową tolerancją glukozy. Osoby znajdujące się w grupie ryzyka rozwinięcia cukrzycy powinny raz w roku przechodzić diagnostykę w kierunku cukrzycy, przeprowadzaną przez lekarza prowadzącego.

Leczenie cukrzycy typu 2

Rozpoznanie cukrzycy typu 2 nie jest wyrokiem dla pacjenta. Pełna współpraca pomiędzy pacjentem i lekarzem gwarantuje opanowanie choroby oraz uniknięcie powikłań. Leczenie składa się z trzech ważnych elementów – diety cukrzycowej, której najpopularniejszą formą jest dieta o niskim indeksie glikemicznym (poniżej 50), regularnej, najlepiej codziennej aktywności ruchowej umiarkowanej (30-60 minut, osiągnięcie 60-75% tętna maksymalnego, lub utrzymywanie w trakcie wysiłku zadyszki) oraz leczenia farmakologicznego, którego formę wybiera lekarz indywidualnie dla każdego pacjenta, po ocenie stanu ogólnego i chorób towarzyszących.

Rozpoznanie cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1, związana z bezwzględnym niedoborem insuliny, po rozpoznaniu wymaga najczęściej hospitalizacji. Rozpoznaniu tego typu cukrzycy zazwyczaj towarzyszą nasilone objawy w postaci wzmożonego pragnienia, wielomoczu, chudnięcia. Łagodniejszy początek obserwowany jest częściej po 35. roku życia i określany cukrzycą typu LADA. W czasie pobytu w szpitalu poza włączeniem insuliny przeprowadza się intensywną edukację pacjenta dotyczącą diety, samokontroli glikemii, doboru dawek insuliny w zależności od spożywanych posiłków, aktualnej glikemii i planowanej aktywności ruchowej.

Zadania opieki podstawowej i specjalistycznej w leczeniu cukrzycy

Niepowikłana cukrzyca typu 2 może być leczona w podstawowej opiece zdrowotnej przez lekarzy mających wiedzę i doświadczenie w leczeniu cukrzycy, zalecane są konsultacje diabetologiczne co najmniej raz w roku. Cukrzyca typu 1 i cukrzyca ciążowa powinny być prowadzone w opiece specjalistycznej przez diabetologa.

Szczegóły dotyczące diagnostyki i leczenia cukrzycy w Polsce, zadania opieki podstawowej i specjalistycznej definiowane są co roku przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w postaci publikowanych dla lekarzy wytycznych postępowania.

dr n. med. Arkadiusz Głowania – specjalista chorób wewnętrznych i diabetologii
Strona internetowa: http://interna.strefa.pl


Umieść odnośnik do wpisu na forum (BBCODE):


Link do umieszczenia na stronie lub blogu (HTML):

Komentarze

Zapoznałem się i akceptuje Regulamin oraz Politykę Prywatności.


Przeczytaj inne:
Choroba Addisona
Choroba Addisona – pierwotna niedoczynność kory nadnerczy

Choroba Addisona  jest również rozpoznawana pod nazwą pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy. Dawniej choroba była nazywana cisawicą. Choroba Addisona jest schorzeniem...

Zamknij